Ptaki po Sylwestrze. Wiele z nich dopiero po tygodniu wróci do stałych nawyków

Okres sylwestrowo-noworoczny okazał się szczególnie trudny dla ptaków bytujących w pobliżu zabudowań. Jak wskazują obserwacje ornitologów oraz relacje mieszkańców, intensywne używanie petard i fajerwerków miało wyraźny wpływ na zachowanie wielu gatunków, zwłaszcza ptaków zimujących w miastach i na osiedlach.

Wielu z nas powoli zapomina jak spędziła sylwestrową noc. W przeciwieństwie do ptaktów, które wciąż przeżywają z tego powodu traumę. Nagłe, głośne detonacje oraz błyski światła powodują u ptaków silną reakcję stresową. W wielu przypadkach prowadzi to do nocnych spłoszeń, chaotycznych przelotów oraz opuszczania dotychczasowych miejsc noclegowych i żerowisk. Ptaki, które w okresie zimowym opierają swoje przetrwanie na stałych trasach i sprawdzonych punktach dokarmiania, zostały tym samym zmuszone do nagłej zmiany zachowania. To przy dużych mrozach może stanowić dla nich duże wyzwanie. 

Z relacji obserwatorów wynika, że w wielu miejscach ptaki nie wracały do znanych im karmników i poideł nawet przez kilka kolejnych dni. W części przypadków ponowne pojawienie się ptaków następowało dopiero po około tygodniu od sylwestra, kiedy otoczenie wróciło do względnej ciszy i stabilności.

-  Międzynarodowe badania, w tym te wykorzystujące dane z radarów i śledzenie GPS, wskazują również, że sylwestrowe fajerwerki wpływają nie tylko na bezpośrednią, nocną reakcję lotną, lecz także na zachowanie ptaków w kolejnych tygodniach. W przypadku gatunków migrujących, takich jak dzikie gęsi, zmiany obejmowały wydłużone loty i większe odległości pokonywane po nocnych eksplozjach oraz zmodyfikowane wzorce żerowania po zdarzeniu - informuje nasza partnerska Indagator Kujawski. 

Sytuację dodatkowo komplikują utrzymujące się silne mrozy. Niskie temperatury, sięgające miejscami poniżej –10 stopni Celsjusza, znacząco zwiększają zapotrzebowanie energetyczne ptaków. Każde niepotrzebne zerwanie nocnego odpoczynku, dezorientacja czy konieczność zmiany trasy lotu oznacza dla nich dodatkowe straty energii, które w warunkach zimowych mogą mieć poważne konsekwencje.

Specjaliści podkreślają, że ptaki w okresie mrozów ograniczają swoją aktywność do minimum, koncentrując się na najbliższych i najbezpieczniejszych źródłach pokarmu oraz wody. Hałas i stres związany z pokazami pirotechnicznymi mogą więc prowadzić do czasowego „zniknięcia” ptaków z przestrzeni publicznej, co bywa mylnie interpretowane jako spadek ich liczby.

Powrót ptaków do wcześniejszych nawyków żerowania i odpoczynku jest procesem stopniowym. Wymaga on zarówno ustabilizowania warunków akustycznych, jak i dostępności pożywienia oraz wody. Ornitolodzy zwracają uwagę, że w takich okresach szczególnie istotna jest regularność dokarmiania oraz zapewnienie ptakom spokojnych, osłoniętych miejsc, wolnych od nagłych bodźców.

[ZT]48937[/ZT]

Zimowa energetyka ptaków na przykładzie bogatki (sikora bogatka) - ciekawostki w punktach

• bogatka waży zaledwie około 18–22 gramów, a mimo to zimą musi funkcjonować w temperaturach spadających poniżej –10°C, co oznacza ekstremalne obciążenie energetyczne.
• W mroźne dni bogatka zjada nawet 30–40% masy własnego ciała dziennie, głównie w postaci tłuszczu i nasion, aby utrzymać stałą temperaturę organizmu.
• Jej metabolizm jest bardzo szybki – ptak nie może jeść „raz na jakiś czas”, dlatego zimą musi żerować co 20–40 minut, szczególnie rano i przed zmierzchem.
• Podczas jednej mroźnej nocy bogatka może stracić od 5 do nawet 10% masy ciała, wykorzystując energię zgromadzoną w ciągu dnia.
• Noc jest dla ptaka okresem planowanego „oszczędzania energii” – każdy nieplanowany lot nocny oznacza utratę zapasów, które miały wystarczyć do rana.
• Nagłe spłoszenie, np. wywołane hukiem petardy, powoduje gwałtowny lot, szybkie wychłodzenie organizmu i duży jednorazowy koszt energetyczny, który musi zostać natychmiast uzupełniony.
• Badania pokazują, że stres akustyczny może prowadzić do zmiany tras lotu i nawyków żerowania nawet przez kilka dni, co przy mrozie dodatkowo obciąża bilans energetyczny ptaka.
• Po okresach silnego stresu ptaki często ograniczają liczbę odwiedzanych miejsc, wybierając tylko 1–2 najbezpieczniejsze punkty żerowania, co bywa mylnie odbierane jako „zniknięcie”.
• Zimą dostęp do wody jest dla bogatek kluczowy – suchy, tłusty pokarm zwiększa zapotrzebowanie na picie, a śnieg nie jest dla nich odpowiednim zamiennikiem.
• Regularny karmnik w czasie mrozów nie jest dodatkiem, lecz elementem realnie wpływającym na przeżywalność, zwłaszcza gdy ptaki muszą odbudować straty energii po stresujących wydarzeniach.