Bomba fiskalna pod Unią Europejską – nowy raport o zadłużeniu państw członkowskich

Centrum Studiów Politycznych (CEPOS), instytucja badawcza będąca członkiem EPICENTER, opublikowało raport pt. „Bomba fiskalna podłożona pod europejską gospodarkę”. Partnerem publikacji jest Warsaw Enterprise Institute (WEI). Dokument wskazuje na rosnące problemy fiskalne w Unii Europejskiej oraz zagrożenia wynikające z przekraczania limitów zadłużenia i deficytu określonych w traktacie z Maastricht.

Według raportu prawie połowa państw członkowskich UE przekracza pułap zadłużenia publicznego na poziomie 60 proc. PKB, a limit deficytu budżetowego wynoszący 3 proc. PKB jest regularnie naruszany. Autorzy wskazują, że od czasu wprowadzenia euro w 2000 r. nastąpił strukturalny wzrost wskaźników zadłużenia, co w przyszłości może doprowadzić do poważnego kryzysu fiskalnego.

Raport podkreśla, że głównymi przyczynami tej sytuacji są brak przestrzegania reguł fiskalnych, nieskuteczny mechanizm ich egzekwowania oraz niewystarczające działania na rzecz redukcji zadłużenia. Zwrócono uwagę, że choć UE niedawno zrewidowała swoje przepisy, to w praktyce nowe regulacje są złagodzoną wersją wcześniejszych, ocenianych jako nieskuteczne. Jednocześnie przypomniano, że wymogi fiskalne były zawieszane przez cztery z ostatnich pięciu lat, w tym częściowo również na rok 2025.

W dokumencie wskazano również na odejście od dawnego zakazu wspólnej odpowiedzialności za długi. Zdaniem autorów spowodowało to poważny „problem wspólnego dobra” i sprzyja przenoszeniu obciążeń fiskalnych między państwami członkowskimi.

Analiza odnosi się także do utworzonego w lipcu 2020 r. funduszu odbudowy NextGenerationEU o wartości 750 mld euro. Podkreślono, że choć jego powstanie było związane z nadzwyczajnymi okolicznościami pandemii COVID-19, obecnie decydenci unijni rozważają kolejne emisje wspólnego długu.

Raport stwierdza, że utrzymywanie długu publicznego na obecnym poziomie nie znajduje uzasadnienia w teorii ekonomicznej, a niemal wszystkie państwa członkowskie posiadają technicznie niezrównoważone finanse publiczne z dużymi obciążeniami przeniesionymi na przyszłe pokolenia.

Według autorów, strukturalny kryzys zadłużenia w UE może mieć nie tylko poważne skutki gospodarcze, lecz także prowadzić do chaotycznych i nieprzewidzianych zmian konstytucyjnych w Unii. W raporcie wskazano, że obecny system wspólnej odpowiedzialności i brak skutecznego egzekwowania reguł traktatowych jest trudny do pogodzenia z obecną zdecentralizowaną strukturą polityczną UE.

Podsumowując, CEPOS podkreśla konieczność otwartej, demokratycznej debaty nad przyszłością ustroju UE, w tym kwestią ewentualnego wzmocnienia federalnych mechanizmów zarządzania finansami publicznymi, zamiast pozostawiania tej decyzji nieprzejrzystym procesom gospodarczym.

[ZT]45828[/ZT]

[ZT]45821[/ZT]

[ZT]45820[/ZT]