• Dziś, 2 listopada, kiedy wspominamy tych, którzy odeszli, warto zatrzymać się przy miejscu, które od wieków jest świadkiem życia i przemijania Kruszwicy.

• Kruszwicki cmentarz parafialny, usytuowany przy ul. Cmentarnej stanowi nie tylko miejsce refleksyjne ale też bogate świadectwo dokumentujące życie naszego miasta. 

Wczoraj, 1 listopada, ukazał się nasz materiał „100 ciekawostek o cmentarzach i pochówkach w Kruszwicy”, a dziś zapraszamy do jego dopełnienia – opowieści o cmentarzu widzianym oczami Teresy Fiuk, która w 1980 roku udokumentowała jego najcenniejsze nagrobki.

Dzisiejsza nekropolia składa się z trzech części. Najstarsza, parafialna – zwana potocznie „starym cmentarzem” – obejmuje groby od XIX wieku po czasy współczesne. Druga część powstała po 1945 roku, natomiast trzecią stanowi cmentarz komunalny, utworzony w ostatnich dekadach jako odpowiedź na brak wolnych miejsc pochówku.

[FOTORELACJA]5939[/FOTORELACJA]

Cmentarz ma nieregularny, trapezowaty układ, charakterystyczny dla dawnych nekropolii przykościelnych. Takie rozplanowanie to pozostałość średniowiecznej tradycji sytuowania miejsc grzebalnych wokół kolegiaty św. Piotra i Pawła.

Główna aleja, obsadzona starymi lipami, wyznacza naturalną oś kompozycyjną cmentarza. To jeden z najpiękniejszych elementów jego krajobrazu: zielony tunel, który przez dziesięciolecia towarzyszył kolejnym pokoleniom odwiedzających cmentarz nad Gopłem.

Drzewostan jest różnorodny: oprócz lip rosną tu buki, kasztanowce, jesiony i sadzone w czasach PRL tuje, które stały się symbolem przemian estetycznych tamtego okresu. Mimo braku formalnego statusu zabytku, zieleń utrzymuje się w dobrym stanie.

Wśród ciekawszych miejsc pamięc do dziś możemy podziwiać grób rodziny Rusinowskich (1909), nagrobek rodziny Knoll (1907), grób K. Janowskiego (1914), nagrobki rodzin Kołuckich, Liśniewskich, Wiśniewskich oraz nagrobek Stanisławy Henegowej (1934). Najstarszy datowany grób, pochodzący z 1897 roku.

Na cmentarzu znajduje się również mogiła Kazimierza, żołnierza Wojska Polskiego, zamordowanego w 1947 roku przez oddział „Ognia”. Pomnik powstał w 1948 roku z inicjatywy rodziny i pozostawał pod opieką Szkoły Podstawowej w Kruszwicy.

Nowy cmentarz, założony po 1945 roku, znajduje się również przy ul. Cmentarnej. Zajmuje powierzchnię 0,61 ha i charakteryzuje się układem zbliżonym do kwadratu. W jego obrębie znajdują się bramy, aleje lipowe i kasztanowce. Choć mniejszy i młodszy, zachowuje układ i charakter kruszwickiej tradycji cmentarnej

[DAWNY]1762073060548[/DAWNY]

[WIDEO]1724[/WIDEO]

[ZT]46971[/ZT]

[ZT]46970[/ZT]